Pomoce Montessori

Pomoce Montessori – niezwykłe podejście do procesu nauczania

Obecnie Metoda Montessori jest stosowana już od ponad 100 lat na całym świecie. Została stworzona przez włoską lekarkę Marię Montessori, która 50 lat swojego życia poświęciła na pracę z dziećmi z różnych środowisk, ras, różnej kondycji fizycznej oraz umysłowej. Początkowo Montessori zajmowała się upośledzonymi dziećmi i właśnie tam zaczęła wykorzystywać własne metody nauczania. Szybko zauważyła, że dają one lepsze efekty niż tradycyjna nauka i zaczęła stosować je w pracy ze zdrowymi dziećmi.

Na przestrzeni kilku ostatnich lat Metoda Montessori zaczęła cieszyć się spora popularnością w Polsce, głównie w żłobkach i przedszkolach. Na czym tak naprawdę polega ta metoda?

Według Marii Montessori pedagogika, zwłaszcza u przedszkolaków i dzieci w wieku wczesnoszkolnym, powinna opierać się na trzech filarach: miłości, humanitaryzmie oraz tolerancji. Najważniejsze jest dziecko, które zdobywa wiedzę dzięki zabawie i indywidualnym doświadczeniom. Jedną z kluczowych zasad jest zrozumienie, że każde dziecko jest inne, w związku z czym powinno rozwijać się poprzez indywidualnie dopasowany plan nauczania. Metoda Montessori opiera się na zainteresowaniach dziecka, rzeczach, które sprawiają mu satysfakcję. Zadaniem nauczyciela jest przede wszystkim zrozumienie idei nauczania Metodą Montessori, zapewnienie dzieciom odpowiednich materiałów, obserwacja każdego dziecka oraz praca nad samym sobą. Oznacza to podążanie za dzieckiem, a nie za planem nauczania, niesienie pomocy, a nie epatowanie wiedzą. Metoda Montessori zawiera się w kilku zasadach:

Swobodny wybór – dziecko samo wybiera przedmiot działań spośród wszystkich przygotowanych, stopień trudności, tempo oraz czas nauki. Ma też możliwość swobodnego wyboru potencjalnego partnera.

Swobodny wybór materiału – materiały edukacyjne powinny być dostępne na wyciągnięcie ręki – dziecko może sięgnąć po nie w dowolnym momencie, kiedy ma ochotę rozpocząć naukę.

Swobodny wybór miejsca, czasu i formy pracy – dziecko samo wybiera miejsce do pracy (oczywiście musi być ono bezpieczne), nie musi przyłączać się do zajęć w grupie, wykonuje ją w dowolnie wybranym przez siebie momencie. Samodzielnie wybiera temat pracy i pracuje tak długo jak chce.

Zasada porządku – każda rzecz ma swoje miejsce, po zakończeniu pracy należy odłożyć ją na swoje miejsce.

Zasada ograniczenia – zgodnie z założeniami dzieci mają dużą wolną wolę, ale nie mogą robić tego, co chcą. Obowiązują określone zasady, które dotyczą każdej sfery.

Zasada izolowania trudności – każdy przedmiot ma służyć tylko jednemu przedmiotowi, np. Jeśli dziecko pracuje nad kształtami, nie może jednocześnie pracować nad kolorami – do tego posłuży inny materiał.

Zasada transferu – zdobyte w czasie pracy umiejętności i informacje dziecko potrafi przenieść na otoczenie.

Zasada działania i własnego powtarzania – dziecko uczy się według programu, który jest zgodny z jego zainteresowaniami i możliwościami. Powtarza czynności, jeśli tego potrzebuje.

Zasada samokontroli – dzieci są w stanie samodzielnie stwierdzić, czy wykonały zadanie poprawnie, czy nie oraz określić, co trzeba poprawić.

Do nauki Metodą Montessori wykorzystuje się wszelkiego rodzaju pomoce dydaktyczne, które są powszechnie dostępne. To na nich opiera się cały proces dydaktyczny. Do wyboru mamy wiele narzędzi, m. in. karty z liczbami, które zapoznają dziecko z procesem liczenia, trójkąty konstrukcyjne, za pomocą których dziecko poznaje kształty, bada je, uczy się możliwości ich łączenia, puszki szmerowe, których głównym zadaniem jest rozwój percepcji słuchowej za pomocą ćwiczeń polegających na rozpoznawaniu dźwięków, łączeniu ich w pary czy zapamiętywaniu, kolorowe tabliczki, dzięki którym dziecko uczy się kolorów, ich gradacji, a kształt tabliczek umożliwia ćwiczenie chwytu pęsetowego (chwyt przedmiotu między kciukiem a palcem wskazującym). Możemy znaleźć też konturowe mapy z/bez podpisów, drewniane modele części ciała, zwierząt z ruchomymi elementami, drewniany zestaw majsterkowicza, ramki z paskami lub sznurkami do nauki zapinania paska/wiązania sznurowadeł i wiele innych ciekawych pomocy. Jeśli zdecydujemy się na wykorzystywanie Metody Montessori w domu, możemy sami zrobić własne pomoce dydaktyczne. W sieci dostępnych jest bardzo dużo instruktaży na pomoce Montessori DIY, które zdobędziemy niskim kosztem, a w ich wykonanie możemy zaangażować nasze dziecko. Przykładowe pomoce, które możemy zbudować własnoręcznie to pudełko z guzikami (odpowiednik skarbonki z żetonami i szufladką, dobre ćwiczenie na koordynację ręka-oko dla najmłodszych dzieci), koszyki sensoryczne (koszyk wypełniony przedmiotami odpowiednimi dla wieku dziecka – piłki, gryzaki, instrumenty, kasztany, szyszki, skrawki tkanin itp. Pomoce sensoryczne działają stymulująco na zmysł dotyku, pomagają poznać kształty i struktury przedmiotów), dopasowywanie warzyw i owoców (wkładanie odpowiednich produktów do koszyka, w którym znajdują się określone karty z rysunkami).

Jak widać Metoda Montessori ma wiele zalet. Stawia m.in. na rozwój talentów i pasji dziecka, indywidualne podejście, uczy samodzielności i odpowiedzialności poprzez podejmowanie przez dzieci własnych decyzji, polepsza koncentrację dzięki skupieniu się nad interesującym przedmiotem przez odpowiednio długi czas. Metoda Montessori jest efektywna i interesująca dla dzieci, ponieważ umożliwia im eksperymentowanie. Niestety, ma też swoje wady, jak np. czasochłonność czy cena samych pomocy (pamiętajmy, że wiele z nich możemy zrobić sami). Nie wszystkim – zarówno rodzicom jak i dzieciom – mogą pasować zasady czy założenia Metody Montessori. Jednak mimo tego, że pewne elementy tej metody budzą nasze wątpliwości, nie powinniśmy z niej rezygnować. Warto wykorzystać niektóre pomysły, które możemy dopasować do naszych wymagań czy stylu życia.

Newsletter
close slider

Zapisz się do newslettera